Shia vs Sunni: షియా–సున్నీ వైరం..! ఇరాన్-ఇజ్రాయెల్‌ యుద్ధానికి ఇదే కారణమా..!

ఇస్లాం మతంలో ప్రధానంగా ఉన్న రెండు పెద్ద వర్గాలు సున్నీ మరియు షియా. ఈ విభజన కేవలం మతపరమైన అభిప్రాయ భేదం మాత్రమే కాకుండా, శతాబ్దాలుగా రాజకీయ, సామాజిక, సాంస్కృతిక ప్రభావాలతో కూడిన ఒక సంక్లిష్ట చరిత్రను కలిగి ఉంది. షియా–సున్నీ విభేదం ఎలా ప్రారంభమైంది? దాని సిద్ధాంతపరమైన తేడాలు ఏమిటి? ఆధునిక ప్రపంచ రాజకీయాల్లో దాని ప్రభావం ఎలా ఉంది? అనే అంశాలను లోతుగా పరిశీలిద్దాం.

1. ప్రవక్త మరణం తర్వాత వారసత్వ వివాదం

ఇస్లాం మత స్థాపకుడు ముహమ్మద్ ప్రవక్త 632 CEలో మరణించిన తర్వాత, ఆయనకు తరువాత నాయకత్వం ఎవరు వహించాలి? అనే ప్రశ్నతో విభేదం మొదలైంది.

సున్నీల ప్రకారం, నాయకుడు (ఖలీఫా) సమాజం (ఉమ్మా) నిర్ణయించాలి. అందువల్ల వారు ప్రవక్తకు సన్నిహిత సహచరుడు అయిన అబూ బకర్‌ను తొలి ఖలీఫాగా ఎన్నుకున్నారు.

షియాల ప్రకారం, నాయకత్వం ప్రవక్త కుటుంబానికే చెందాలి. వారు ప్రవక్త బంధువు మరియు అల్లుడు అయిన అలీ ఇబ్న్ అబీ తాలిబ్‌నే సరైన వారసుడని భావించారు. ఇక్కడే మొదలైన అభిప్రాయ భేదం, క్రమంగా వేర్వేరు మత పంథాలుగా మారింది.

2. కర్బలా సంఘటన ముఖ్య విభేదానికి కారణం.

680 CEలో జరిగిన కర్బలా యుద్ధం షియా–సున్నీ విభేదాన్ని మరింత దూరం చేసింది. ఇందులో అలీ కుమారుడు హుసైన్ ఇబ్న్ అలీను ఉమయ్యద్ పాలకుడు యజీద్ సేనలు హతమార్చాయి. షియాల దృష్టిలో హుసైన్ ఒక త్యాగమూర్తి. ప్రతి సంవత్సరం మొహర్రం సందర్భంగా ఈ సంఘటనను శోకదినంగా పాటిస్తారు.

4. మధ్యయుగాల నుండి ఆధునిక కాలం వరకు

చరిత్రలో ఉమయ్యద్ ఖిలాఫత్, అబ్బాసీ ఖిలాఫత్ వంటి పాలక వంశాలు సున్నీ ఆధిపత్యాన్ని బలపరిచాయి. షియాలు చాలా ప్రాంతాల్లో మైనారిటీగా ఉన్నారు. 16వ శతాబ్దంలో సఫవీ సామ్రాజ్యం ఇరాన్‌లో షియా మతాన్ని అధికారిక మతంగా ప్రకటించడం ద్వారా షియా రాజకీయ శక్తి పెరిగింది.

5. ఆధునిక రాజకీయాల్లో ప్రభావం: ఈ విభేదం ఆధునిక మధ్యప్రాచ్య రాజకీయాల్లో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది:

ఇరాన్ – ప్రధానంగా షియా దేశం, సౌదీ అరేబియా – ప్రధానంగా సున్నీ దేశం. ఇరాన్–సౌదీ మధ్య ఉన్న రాజకీయ పోటీ చాలా సందర్భాల్లో షియా–సున్నీ ప్రభావంతోనే ఉంటుంది.

ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే ప్రపంచంలోని చాలా సున్నీ, షియా ముస్లింలు శాంతియుతంగా కలిసి జీవిస్తున్నారు.

షియా–సున్నీ విభేదం ఒక చారిత్రక నాయకత్వ వివాదంతో ప్రారంభమైనా, కాలక్రమేణా అది సిద్ధాంత, సామాజిక, రాజకీయ రంగాల్లో విస్తరించింది. అయితే, దీన్ని పూర్తిగా మత వైరం అని మాత్రమే చూడటం సరైనది కాదు. రాజకీయ కోరికలు, ప్రాంతీయ ఆధిపత్య పోటీ, సామాజిక అసమానతలు వంటి అంశాలు కూడా దీనిలో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. ఇస్లాం మతంలోని ఈ రెండు ప్రధాన పంథాల మధ్య ఉన్న భేదాలు ఉన్నప్పటికీ,ఒకే దేవుడు (అల్లాహ్), ఖురాన్ పవిత్ర గ్రంథం, ప్రవక్త ముహమ్మద్ సందేశాన్నే పాటిస్తారు.